Vrouwen in beweging: Feministische mijlpalen

We gaan alleen op reis, we werken fulltime en ‘roggelen’ met gemak onze eigen zaakjes. Geen partner meer nodig om ons financieel te ondersteunen, want de carrièrevrouwen nemen ondertussen de wereld over. En wat gaan we als een trein. Zo snel dat we soms vergeten waar we vandaan komen. Onze feministische voormoeders hebben namelijk keihard gewerkt. Daarom een paar mijlpalen binnen het feminisme die we nooit mogen vergeten.

Eerste feministische flyer

Mary Wollstonecraft, een Engelse schrijfster en strijdster voor vrouwenrechten, ontwikkelde in 1792 een flyer (destijds pamflet) waarin ze Engelse filosofen en schrijvers een schop onder hun kont gaf. Ze waren namelijk van mening dat vrouwen geen onderwijs nodig hadden. Ze moesten zich maar redden met enkel en alleen een man naast zich. Mary bestempelde de kortzichtigheid van de heren als angst voor overheersing. En terecht. Mary zei namelijk toen al dat wanneer vrouwen eenmaal geschoold zouden worden, er écht geen man meer nodig was. Zet naast schrijfster en strijdster, ook maar toekomstvoorspelster achter haar naam.

De 1e vrouw in loondienst

In 1878 kwam de eerste vrouw in loondienst. Haar naam was Aletta Jacobs. En nee, deze heldin ging niet bepaald ondankbaar werk doen. Ze pakte het meteen goed aan, en ging als arts aan het werk. Niet veel later ging Henriette van der Meij haar na, als eerste vrouwelijke journalist. Werd er eindelijk eens écht gewerkt op de werkvloer…

De 1e feministische golf

De meesten van ons denken bij de feministische golf vooral terug aan de jaren 60 en 70. Maar het begon al een hele tijd eerder. Want al tijdens de 2^e helft van de 19^e eeuw kwam de eerste feministische golf aangewaaid. Die duurde tot 1920, en stond vooral in het teken van het recht op onderwijs en vrouwenkiesrecht. Onze Aletta was een belangrijke deelneemster, en ging er als een storm doorheen.

Actief kiesrecht

In 1919 kregen vrouwen eindelijk actief kiesrecht. De 2 jaar daarvoor hadden we passief kiesrecht. Vrouwen mochten zich verkiesbaar stellen, maar zelf uiteraard niet stemmen. Gelukkig hebben we die flessentrekkerij niet lang gepikt. Toen we eindelijk ook meetelden, was het onze eigen Elise Spauwen-Schrijnemakers uit Gronsveld die als eerste vrouw op 15 mei 1920 haar stem uitbracht.

Handelingsonbekwaam

Iets wat mij misschien wel het meest verbijstert, is het feit dat pas in 1956 vrouwen handelingsbekwaam werden verklaard. In die periode zat ik al in de pijpleiding van mijn vader, onvoorstelbaar kortgeleden dus. Onze heldinnen mochten tot die tijd geen geld uitgeven zonder toestemming van hun man. Dat betekende geen overeenkomsten en verzekeringen afsluiten, geen geld afhalen en dus ook niet ongegeneerd shoppen. Jarenlang moesten vrouwen het doen met het zakgeld dat ze kregen van hun man. Vrouwen een gat in hun hand? Wat een onzin, zeg maar gerust meesteressen in budgettering.

Arbeidsverbod

Stapte je tot 1958 in het huwelijksbootje? Dan kon je vaarwel zeggen tegen je baan. Tot 1958 was er namelijk een arbeidsverbod voor gehuwde vrouwen. De dag na het huwelijk hoefde ze niet meer terug te gaan naar haar werkgever, en was ze dus eigenlijk in dienst van haar man. Dit riekte naar fikse onderdrukking.

De 2e feministische golf

Tussen de jaren 60 en 80 kwam de 2^e feministische golf aan kabbelen. Nou ja, kabbelen, noem het maar de orkaan der veranderingen. Speerpunten waren toen afschaffing van wettelijke discriminatie, kinderopvang, vrouwenarbeid en keuzevrijheid bij abortus en seksualiteit. Baas in eigen buik werd het motto, en de vedettes van de Dolle Mina’s kwamen ten tonele. Een zeer roerige tijd waarin veel bereikt is, dankzij onze moeders, tantes en oma’s.

Gelijkwaardigheid

Van deze viel mijn kaak ook weer op mijn knieën. Pas in 1971 werden echtgenoten gelijkwaardig verklaard. Tot die tijd was de man ‘hoofd van de echtvereniging’ en was de vrouw aan de echtgenoot ‘gehoorzaamheid verschuldigd’. Alsof hij ‘God himself’ was. Pas in 1980 (je leest het goed) konden vrouwen fiscaal zelfstandig zijn, en kregen we gelijke uitkeringsrechten. En sinds 1985 mogen ook de vrouwen hun Nederlandse nationaliteit doorgeven aan hun bloedeigen kind. Waar komt die baby ook alweer uit? Hoe bizar!

3e feministische golf

Tenslotte… In de jaren 90 strompelde de 3^e feministische golf binnen. Speerpunten waren toen zelfontplooiing, keuzemogelijkheden en discriminatie. Tot op de dag van vandaag plukken we hier nog de appels van. Er is meer ruimte voor zelfontplooiing en keuzemogelijkheden dan ooit. Zoveel dat we eigenlijk niet meer goed weten wat we willen. Maar dat hoeft het andere geslacht niet te weten;) De derde golf heeft natuurlijk ook met de kast gerammeld. In 1991 werd gedwongen seks binnen een huwelijk eindelijk erkend als verkrachting, en kwam er in 1993 een verdrag Uitbanning Geweld tegen Vrouwen vanuit de VN.

Onze voormoeders hebben gezweet, gestreden en geknokt om ons te krijgen waar we nu zijn: onafhankelijke, krachtige en zelfstandige vrouwen. Maar het is nog te vroeg om achterover te leunen, want er is helaas nog steeds sprake van ongelijkheid over de hele wereld. Onder vrouwen, maar ook onder andere bevolkingsgroepen. Hoewel we in Nederland volgens de wet allemaal gelijk zijn, valt dit in de praktijk nog vaak vies tegen. Neem daarom die fakkel van onze voormoeders over, strijd mee voor anderen en bewaak waar ze jarenlang voor gevochten hebben.

• Er werden geen mannen aangevallen tijdens het schrijven van deze blog, ook ervaar ik geen verwijtende gevoelens jegens mannen. Integendeel, ik ben blij dat jullie er zijn!